Các nhà khoa học tham dự Hội thảo
Đồng chủ trì Hội thảo có PGS,TS Nguyễn Ngọc Toàn, Viện trưởng Viện Kinh tế chính trị học và PGS,TS Phạm Thị Túy, Phó Viện trưởng Viện Kinh tế chính trị học. Dự Hội thảo có các chuyên gia, nhà khoa học, giảng viên, nghiên cứu viên đến từ các đơn vị trong và ngoài Học viện.
Hội thảo là hoạt động khoa học trong khuôn khổ Đề tài “Nghiên cứu đề xuất mô hình tăng trưởng mới lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính”, thuộc Chương trình khoa học cấp Bộ trọng điểm “Nghiên cứu đề xuất và tổ chức thực hiện những quyết sách chiến lược mang tính cách mạng để Việt Nam bứt phá phát triển trong kỷ nguyên mới - Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”.
Phát biểu đề dẫn Hội thảo, PGS,TS Nguyễn Ngọc Toàn nhấn mạnh, sau gần 40 năm đổi mới, kinh tế Việt Nam đã đạt nhiều thành tựu quan trọng, vươn lên trở thành quốc gia đang phát triển có thu nhập trung bình. Tuy nhiên, mô hình tăng trưởng đã phát huy hiệu quả trong giai đoạn trước đang bộc lộ những giới hạn, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải đổi mới tư duy phát triển, đổi mới mô hình tăng trưởng trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, trí tuệ nhân tạo, kinh tế dữ liệu và tự động hóa thông minh đang tạo ra cả cơ hội và thách thức mới.
Để Hội thảo tập trung, thiết thực, PGS,TS Nguyễn Ngọc Toàn đề nghị các đại biểu, nhà khoa học tập trung làm rõ ba nhóm vấn đề: thứ nhất, đánh giá thực trạng mô hình tăng trưởng của Việt Nam hiện nay, nhất là các động lực tăng trưởng và vai trò của khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; thứ hai, đề xuất quan điểm thiết kế, đặc trưng, cấu phần, cơ chế và động lực của mô hình tăng trưởng mới; thứ ba, đề xuất các giải pháp xác lập mô hình tăng trưởng mới, trong đó chú trọng đổi mới thể chế, hoàn thiện quản trị quốc gia, phát huy vai trò của các khu vực kinh tế và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.
PGS,TS Nguyễn Ngọc Toàn phát biểu đề dẫn Hội thảo
Hội thảo được tổ chức thành hai phần. Phần thứ nhất tập trung vào cơ sở lý luận về mô hình tăng trưởng mới lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính. Các tham luận làm rõ quan điểm thiết kế, đặc trưng của mô hình tăng trưởng mới; vai trò của các chủ thể trong mô hình tăng trưởng mới; và các động lực tăng trưởng cần được thúc đẩy trong giai đoạn tới.
Phần thứ hai tập trung phân tích thực trạng mô hình tăng trưởng kinh tế Việt Nam và các giải pháp xây dựng mô hình tăng trưởng mới. Các tham luận đề cập những vấn đề đặt ra đối với việc xác lập mô hình tăng trưởng mới; thực trạng vai trò của khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong giai đoạn 2011-2025; yêu cầu hoàn thiện quản trị quốc gia; và giải pháp phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ mô hình tăng trưởng mới.
Bên cạnh các báo cáo trình bày trực tiếp, Hội thảo còn nhận được nhiều bài viết chuyên sâu, tiếp cận chủ đề từ nhiều góc độ: vai trò của kinh tế tư nhân, khu vực kinh tế có vốn nước ngoài, kinh nghiệm của một số quốc gia, đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp, hoàn thiện thể chế, quản trị quốc gia, phát triển nguồn nhân lực và huy động nguồn lực cho tăng trưởng. Các bài viết và ý kiến trao đổi đã góp phần bổ sung luận cứ khoa học, thực tiễn cho việc xây dựng mô hình tăng trưởng mới của Việt Nam.
Các đại biểu, nhà khoa học trao đổi, thảo luận tại Hội thảo
Tại phiên thảo luận, các đại biểu thống nhất cho rằng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không còn chỉ là nhân tố hỗ trợ, mà phải trở thành động lực chính quyết định chất lượng, tốc độ và tính bền vững của tăng trưởng. Khoa học công nghệ là nền tảng cốt lõi; đổi mới sáng tạo là phương thức biến tri thức và công nghệ thành giá trị kinh tế - xã hội; chuyển đổi số là môi trường và chất xúc tác làm thay đổi căn bản phương thức quản trị, sản xuất và phân phối.
Nhiều ý kiến nhấn mạnh, mô hình tăng trưởng mới cần dựa trên năng suất cao, vốn trí tuệ, dữ liệu, lao động công nghệ cao, đổi mới liên tục và học hỏi không ngừng; chuyển từ khai thác chủ yếu tài nguyên thiên nhiên, lao động giá rẻ sang khai thác tài nguyên số, tri thức và năng lực sáng tạo của con người. Mô hình này đồng thời phải gắn với tăng trưởng xanh, tăng trưởng bền vững, tăng trưởng bao trùm và xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo thực chất.
Các tham luận và ý kiến trao đổi cũng đề xuất nhiều nhóm giải pháp trọng tâm, trong đó có đột phá thể chế, hoàn thiện quản trị quốc gia, phát triển thị trường khoa học công nghệ, thúc đẩy liên kết giữa Nhà nước - doanh nghiệp - viện nghiên cứu - trường đại học, phát huy vai trò của kinh tế tư nhân, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, phát triển hạ tầng số, dữ liệu số và xây dựng văn hóa khuyến khích sáng tạo, chấp nhận khác biệt và phản biện khoa học.
Các đại biểu, nhà khoa học trao đổi, thảo luận tại Hội thảo
Phát biểu tổng kết và bế mạc, PGS,TS Nguyễn Ngọc Toàn khẳng định, Hội thảo đã góp phần làm rõ hơn thực trạng, điểm nghẽn và yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng của Việt Nam; nhận diện các đặc trưng thiết kế của mô hình tăng trưởng mới; đồng thời đề xuất các nhóm giải pháp trọng tâm để khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thực sự trở thành động lực chính của phát triển nhanh và bền vững.
Ban Tổ chức Hội thảo và Ban Chủ nhiệm Đề tài sẽ nghiêm túc tiếp thu, tổng hợp, chắt lọc tri thức từ các tham luận, ý kiến thảo luận để hoàn thiện báo cáo nghiên cứu và báo cáo kiến nghị của Đề tài, góp phần cung cấp luận cứ khoa học phục vụ quá trình hoạch định chủ trương, chính sách phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.