Các đồng chí chủ trì Hội thảo
Chủ trì Hội thảo có PGS,TS Đoàn Minh Huấn, Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; Đại tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an; Đồng chí Nguyễn Thanh Nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương; GS,TS Nguyễn Xuân Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị khóa XIII, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương. Cùng dự hội thảo có các đồng chí lãnh đạo đại diện Ban Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; Ban Chính sách, chiến lược Trung ương; Hội đồng Lý luận Trung ương và đại diện các ban, bộ, ngành Trung ương, một số địa phương.
Hội thảo nhằm làm rõ những nhận thức, tư duy mới về an ninh quốc gia toàn diện, bao trùm, kiến tạo phát triển trong quản trị quốc gia hiện đại, phân tích những vấn đề đặt ra trong các khía cạnh an ninh quốc gia cụ thể và đề xuất một số định hướng, giải pháp và kiến nghị chính sách nhằm triển khai cụ thể tư duy lý luận mới về an ninh quốc gia.
PGS,TS Đoàn Minh Huấn, Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh phát biểu tại Hội thảo
Đại tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an phát biểu tại Hội thảo
Đồng chí Nguyễn Thanh Nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương phát biểu tại Hội thảo
An ninh phải trở thành nguồn lực và động lực của phát triển
Phát biểu khai mạc Hội thảo, đồng chí Nguyễn Thanh Nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương nhấn mạnh, Hội thảo được tổ chức trong bối cảnh Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV vừa ban hành Nghị quyết số 19-NQ/TW về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam và Nghị quyết số 22-NQ/TW về Chiến lược An ninh quốc gia. Đây là những nghị quyết có tầm chiến lược, tiếp tục bổ sung, phát triển tư duy lý luận của Đảng về mô hình phát triển và an ninh quốc gia trong kỷ nguyên mới, trong đó xác định an ninh là tiêu chí quan trọng trong lựa chọn mô hình phát triển, hoạch định chính sách và tổ chức thực hiện; đồng thời khẳng định tư duy về an ninh tổng thể, toàn diện, chủ động, bao trùm và kiến tạo.
Theo đồng chí, trong quản trị quốc gia hiện đại, an ninh không thể đứng ngoài hay đứng sau phát triển mà phải được lồng ghép xuyên suốt trong các chính sách, không gian và giai đoạn phát triển. An ninh kiến tạo phát triển đòi hỏi chuyển từ tư duy “bảo vệ trước nguy cơ” sang chủ động kiến tạo năng lực và không gian phát triển an toàn; không chỉ ngăn chặn, đẩy lùi các mối đe dọa mà còn tạo lập môi trường ổn định, tin cậy, giảm thiểu rủi ro hệ thống, nâng cao năng lực tự chủ và sức chống chịu quốc gia. Khi được đặt đúng vị trí, an ninh trở thành nguồn lực chiến lược, điều kiện quan trọng để đất nước phát triển nhanh, bền vững và bao trùm.
Đồng chí đề nghị các chuyên gia, nhà khoa học tập trung làm sâu sắc nội hàm của an ninh toàn diện, bao trùm, kiến tạo phát triển; phân tích mối quan hệ giữa an ninh và phát triển, giữa an ninh truyền thống và phi truyền thống, giữa an ninh quốc gia và an ninh con người; đồng thời đề xuất các giải pháp hoàn thiện thể chế, chính sách, cơ chế bảo đảm an ninh trong quản trị quốc gia hiện đại, góp phần cung cấp luận cứ khoa học cho việc cụ thể hóa và tổ chức thực hiện Nghị quyết số 19-NQ/TW và Nghị quyết số 22-NQ/TW. Đồng chí khẳng định, an ninh toàn diện, bao trùm, kiến tạo phát triển không chỉ nhằm bảo vệ thành quả cách mạng, Đảng, Nhà nước, Nhân dân và chế độ, mà còn là điều kiện, động lực và bảo đảm để hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước, hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào năm 2045.
GS,TS Nguyễn Xuân Thắng, Uỷ viên Bộ Chính trị khoá XIII, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương
Quang cảnh Hội thảo
Đổi mới tư duy an ninh quốc gia theo hướng toàn diện, chủ động, bao trùm và kiến tạo
Phát biểu đề dẫn Hội thảo PGS,TS Đoàn Minh Huấn, Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh nhấn mạnh, chủ đề Hội thảo có ý nghĩa nền tảng đối với lý luận phát triển và quản trị quốc gia, đáp ứng yêu cầu cấp thiết của thực tiễn xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên mới. Trong bối cảnh thế giới biến động nhanh, bất định gia tăng, các rủi ro ngày càng đan xen, lan truyền xuyên lĩnh vực, yêu cầu đặt ra là phải xây dựng một nền an ninh vừa bảo vệ vững chắc Đảng, Nhà nước, Nhân dân, chế độ xã hội chủ nghĩa và lợi ích quốc gia - dân tộc, vừa giữ vững môi trường hòa bình, mở rộng không gian phát triển và nâng cao năng lực tự chủ của đất nước.
Theo PGS,TS Đoàn Minh Huấn, tư duy mới về an ninh quốc gia trước hết đòi hỏi vượt qua cách nhìn tách rời giữa an ninh và phát triển. An ninh không chỉ là trạng thái cần được bảo vệ, càng không phải là giới hạn của phát triển, mà phải trở thành năng lực nội sinh, được chủ động kiến tạo; ngược lại, phát triển phải không ngừng bồi đắp tiềm lực, thế chủ động và sức chống chịu quốc gia. Tư duy đó được khái quát qua ba chuyển dịch lớn: từ cục bộ, chia cắt sang tổng thể, liên ngành, liên cấp; từ ứng phó khi nguy cơ phát sinh sang chủ động quản trị rủi ro và xây dựng sức chống chịu; từ bảo vệ trạng thái hiện có sang bảo vệ quyền lựa chọn, dư địa chiến lược và kiến tạo khả năng phát triển tương lai.
Trên tinh thần đó, đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện đề nghị Hội thảo tập trung làm rõ năm vấn đề chủ yếu: cấu trúc khái niệm của tư duy mới về an ninh quốc gia với các thành tố an ninh tổng thể, toàn diện, chủ động, bao trùm và kiến tạo; thể chế hóa mối quan hệ giữa an ninh và phát triển trong quản trị quốc gia hiện đại; xác định an ninh con người là mục đích, Nhân dân vừa là đối tượng được bảo vệ, vừa là chủ thể tạo lập an ninh; làm rõ nội hàm tự chủ chiến lược và cơ chế bảo vệ các nguồn lực, không gian phát triển có ý nghĩa sống còn; đồng thời đổi mới thể chế và phương thức quản trị rủi ro an ninh theo hướng chủ động nhận diện, cảnh báo sớm, nâng cao năng lực phòng ngừa, ứng phó và phục hồi.
PGS,TS Đoàn Minh Huấn khẳng định, giá trị của Hội thảo không nằm ở việc nối dài danh mục nguy cơ hay bổ sung thuật ngữ, mà ở việc làm rõ logic mới của an ninh quốc gia và chuyển hóa logic đó thành thể chế, chính sách và năng lực hành động. Kết quả Hội thảo được kỳ vọng sẽ cung cấp những luận cứ khoa học quan trọng để triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Nghị quyết số 22-NQ/TW, hiện thực hóa phương châm: phát triển phải bồi đắp tiềm lực an ninh, an ninh phải mở rộng năng lực phát triển; qua đó xây dựng nền an ninh nhân dân hiện đại, lấy Nhân dân làm trung tâm, lấy tự chủ và sức chống chịu làm nền tảng, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
Hội thảo được tổ chức thành hai phiên tham luận chuyên sâu với sự tham gia của các đồng chí lãnh đạo, các chuyên gia, nhà khoa học hàng đầu trong các lĩnh vực liên quan. Tại Hội thảo, các đại biểu tập trung thảo luận, làm rõ những nội dung cốt lõi của tư duy mới về an ninh quốc gia, nhất là nội hàm và mối quan hệ giữa các thành tố an ninh tổng thể, toàn diện, chủ động, bao trùm và kiến tạo; mối quan hệ biện chứng giữa an ninh và phát triển, giữa an ninh truyền thống và phi truyền thống, giữa an ninh quốc gia và an ninh con người. Các ý kiến cũng phân tích yêu cầu đưa an ninh trở thành một tiêu chí chất lượng của các quyết sách phát triển, được tích hợp trong toàn bộ quá trình hoạch định chiến lược, xây dựng thể chế, phân bổ nguồn lực, lựa chọn dự án, công nghệ và đối tác; qua đó vừa kiểm soát rủi ro, vừa bảo đảm không gian cho đổi mới, sáng tạo và phát triển.
Đại biểu tham luận tại Hội thảo
Đại biểu tham luận tại Hội thảo
Đại biểu tham luận tại Hội thảo
Nhiều ý kiến tập trung trao đổi về an ninh con người với quan điểm Nhân dân vừa là đối tượng được bảo vệ, vừa là chủ thể tham gia tạo lập an ninh; về yêu cầu củng cố thế trận an ninh nhân dân trên nền tảng thế trận lòng dân, nâng cao niềm tin xã hội và khả năng tham gia của người dân.
Hội thảo đồng thời làm rõ nội hàm tự chủ chiến lược, khả năng lựa chọn, thay thế và phục hồi; cơ chế bảo vệ các nguồn lực thiết yếu và các không gian chiến lược như khoa học, công nghệ, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, tài chính, năng lượng, lương thực, nguồn nước, chuỗi cung ứng, hạ tầng số, không gian mạng. Bên cạnh đó, các đại biểu đề xuất tiếp tục đổi mới thể chế và phương thức quản trị rủi ro theo hướng tăng cường dự báo, cảnh báo sớm, liên thông dữ liệu, xác định rõ thẩm quyền, trách nhiệm và cơ chế phối hợp, góp phần cung cấp luận cứ khoa học cho việc cụ thể hóa, tổ chức thực hiện Nghị quyết số 19-NQ/TW và Nghị quyết số 22-NQ/TW.
Đưa tư duy an ninh toàn diện, bao trùm, kiến tạo phát triển vào thực tiễn quản trị quốc gia
Phát biểu tổng kết Hội thảo, Đại tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an khẳng định, Hội thảo đã thành công tốt đẹp, diễn ra trong thời điểm có ý nghĩa đặc biệt, nhân kỷ niệm 81 năm Ngày truyền thống Công an nhân dân và ngay sau Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV. Với 36 bài tham luận cùng 8 ý kiến phát biểu chuyên sâu tại Hội thảo, các đại biểu đã tiếp cận vấn đề từ nhiều chiều cạnh, góp phần làm sáng rõ hơn những nội dung lý luận và thực tiễn về an ninh quốc gia trong quản trị quốc gia hiện đại.
Khái quát những nội dung đạt được sự thống nhất cao tại Hội thảo, Đại tướng Lương Tam Quang nhấn mạnh các vấn đề: Trước hết, an ninh và phát triển là hai mặt hữu cơ cấu thành năng lực quản trị quốc gia; an ninh không chỉ thực hiện chức năng bảo vệ mà còn phải trở thành nguồn lực kiến tạo môi trường hòa bình, ổn định, củng cố niềm tin xã hội và mở rộng không gian phát triển. Phạm vi bảo đảm an ninh cần được tiếp cận toàn diện đối với các lợi ích quốc gia - dân tộc.
Cùng với đó, cần xây dựng và củng cố năng lực tự chủ chiến lược, được hiểu không phải là khép kín hay tách rời khỏi thế giới mà là khả năng chủ động lựa chọn, thích ứng, thay thế và phục hồi, không để đất nước rơi vào thế bị động trước những tác động, sức ép từ bên ngoài. Quản trị an ninh phải thực sự “đi trước một bước”, coi trọng năng lực dự báo, cảnh báo sớm, nhận diện các nguy cơ từ xa, từ sớm và tăng cường sức chống chịu quốc gia trước những biến động có tính dài hạn, liên ngành và xuyên biên giới.
Đại biểu tham dự Hội thảo chụp ảnh chung
Đồng chí Bộ trưởng cũng nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện cơ chế phối hợp, phát huy sức mạnh tổng hợp của các cơ quan nhà nước, doanh nghiệp, viện nghiên cứu, đội ngũ chuyên gia và toàn xã hội; tăng cường kết nối giữa Trung ương và địa phương trên nền tảng chia sẻ dữ liệu, phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm. Đặc biệt, phải coi niềm tin xã hội, văn hóa trách nhiệm và sức mạnh cộng đồng là những nguồn lực quan trọng của an ninh quốc gia; không ngừng củng cố thế trận an ninh nhân dân gắn với thế trận lòng dân, trong đó niềm tin của Nhân dân được bồi đắp từ hiệu quả hoạt động của bộ máy và những tương tác hằng ngày giữa cơ quan công quyền với người dân.
Về nhiệm vụ thời gian tới, Đại tướng Lương Tam Quang đề nghị tiếp tục đẩy mạnh nghiên cứu liên ngành, kết nối các lĩnh vực chính trị, kinh tế, luật học, khoa học và công nghệ để làm sâu sắc hơn cơ sở lý luận và thực tiễn của an ninh kiến tạo phát triển; hoàn thiện hệ thống khái niệm về an ninh tổng thể, toàn diện, bao trùm, cơ chế phối hợp liên ngành, liên vùng và trách nhiệm giải trình. Đồng thời, chú trọng nghiên cứu và hoàn thiện các cơ chế bảo đảm an ninh trong những quá trình chuyển đổi lớn như chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng và phát triển kinh tế dữ liệu.
Đồng chí cũng đề nghị nghiên cứu các sáng kiến tăng cường hợp tác khu vực, nhất là chia sẻ thông tin, phối hợp phòng, chống tội phạm mạng trong ASEAN; tiếp tục hoàn thiện thể chế, tiêu chuẩn, quy chuẩn và cơ chế đánh giá các yếu tố an ninh ngay từ quá trình hoạch định, thẩm định và triển khai chính sách, chương trình, dự án phát triển; tăng cường xây dựng văn hóa và chuẩn mực ứng xử an toàn, có trách nhiệm trên không gian mạng, nhất là đối với thế hệ trẻ.
Đại tướng Lương Tam Quang đề nghị các cơ quan đồng tổ chức, các chuyên gia, nhà khoa học tiếp tục phối hợp chặt chẽ, chắt lọc các luận điểm mới, kiến nghị có giá trị từ Hội thảo để hoàn thiện báo cáo chuyên đề, đưa kết quả nghiên cứu trở thành những luận cứ khoa học thiết thực phục vụ công tác lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước và tổ chức thực hiện Chiến lược An ninh quốc gia; qua đó từng bước hiện thực hóa tư duy an ninh toàn diện, bao trùm, kiến tạo phát triển trong quản trị quốc gia hiện đại, góp phần xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên mới.