Chiều ngày 24/6/2026, tại Hà Nội, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh tổ chức Hội thảo khoa học cấp Bộ “Kinh tế chính trị trong kỷ nguyên mới”. PGS,TS Nguyễn Ngọc Toàn, Viện trưởng Viện Kinh tế chính trị học và PGS,TS Phạm Thị Tuý, Phó Viện trưởng Viện Kinh tế chính trị học thuộc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh đồng chủ trì Hội thảo.
Quang cảnh Hội thảo
Tham dự Hội thảo có PGS,TS Nguyễn Viết Thảo, nguyên Phó Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; các chuyên gia, nhà khoa học, đại biểu đến từ các cơ quan, đơn vị trong và ngoài Học viện.
Hội thảo được tổ chức thành hai phiên, Phiên 1: Nhận diện biến chuyển lý luận kinh tế chính trị Mác xít trong bối cảnh mới; Phiên 2: Cách thức tiếp cận và truyền thụ lý luận kinh tế chính trị Mác – Lênin trong bối cảnh mới.
Phát biểu khai mạc và đề dẫn Hội thảo, PGS,TS Nguyễn Ngọc Toàn, Viện trưởng Viện Kinh tế chính trị học khẳng định, chúng ta đang sống trong một giai đoạn bước ngoặt của lịch sử nhân loại - thời kỳ chuyển dịch mạnh mẽ sang nền kinh tế số, kinh tế tri thức với sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data) và các nền tảng xuyên quốc gia. Đối với Việt Nam, đây là thời điểm bước vào "Kỷ nguyên mới - Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc" như tư tưởng chỉ đạo của Đảng.
PGS,TS Nguyễn Ngọc Toànphát biểu khai mạc và đề dẫn Hội thảo
Trong bối cảnh đó, PGS,TS Nguyễn Ngọc Toàn nhấn mạnh, Kinh tế chính trị Mác - Lênin với tư cách là nền tảng tư tưởng, là chiếc "chìa khóa pháp bảo" để nhận thức quy luật vận động của xã hội – đang đứng trước những đòi hỏi khách quan mang tính lịch sử: vừa phải giữ vững bản sắc, hạt nhân khoa học, vừa phải không ngừng tự đổi mới, sáng tạo để giải thích và dẫn dắt thực tiễn.
Với ý nghĩa đó, PGS,TS Nguyễn Ngọc Toàn cho biết, Hội thảo khoa học cấp Bộ “Kinh tế chính trị trong kỷ nguyên mới” được tổ chức nhằm trực diện đối thoại với những thách thức đặt ra, để từ những biến chuyển sâu sắc về mặt lý luận hướng tới mục tiêu mang tính hành động là đổi mới căn bản, toàn diện phương pháp nghiên cứu và giảng dạy. Theo PGS,TS Nguyễn Ngọc Toàn, lý luận chỉ thực sự có sức sống khi nó tác động được vào tư duy của thế hệ trẻ và giải quyết được các xung đột của thực tiễn. Vì vậy, đồng chí tin tưởng rằng, Hội thảo với sự tham gia tâm huyết, trách nhiệm của các nhà khoa học uy tín sẽ thu hoạch được nhiều luận cứ khoa học sắc bén, những kiến giải sâu sắc, góp phần hoàn thiện lý luận về đường lối đổi mới của Đảng và nâng tầm công tác nghiên cứu, giảng dạy Kinh tế chính trị Mác - Lênin trong tình hình mới.
PGS,TS Nguyễn Văn Thạo, nguyên Trợ lý Chủ tịch nước, nguyên Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương tham luận tại Hội thảo
Tại Hội thảo, các đại biểu tham dự đã tập trung thảo luận, làm rõ sự phát triển và thích ứng của các phạm trù lý luận kinh tế chính trị cốt lõi của C.Mác trước những hiện tượng kinh tế đương đại. Đó là sự dịch chuyển của các phạm trù "Lao động", "Giá trị" và "Tư bản" khi AI và tự động hóa thay thế phần lớn cơ bắp và trí tuệ thủ công, "lao động sống" đang dịch chuyển mạnh mẽ sang lao động thuật toán và dữ liệu; sự xuất hiện của các hình thái địa tô số và khủng hoảng kiểu mới; cơ cấu giai cấp và bài toán phân phối; thể chế và vai trò kiến tạo của Nhà nước trong bối cảnh mới, đặc biệt là cần định vị lại vai trò của Kinh tế nhà nước như thế nào để vừa giữ vai trò chủ đạo, dẫn dắt, vừa tôn trọng tuyệt đối các quy luật thị trường và giải quyết được bài toán phát triển bền vững, kinh tế tuần hoàn trước nguy cơ "đứt gãy sự chuyển hóa vật chất" với tự nhiên.
Trước những vấn đề mới đặt ra, các đại biểu tham dự khẳng định cần đổi mới phương pháp luận nghiên cứu, chuyển dịch từ nghiên cứu Kinh tế chính trị thuần túy sang tiếp cận liên ngành; tái cấu trúc nội dung và hiện đại hóa phương thức giảng dạy theo hướng giảm tính kinh viện lịch sử, tăng tỷ trọng phân tích chủ nghĩa tư bản đương đại và thực tiễn mô hình Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam để xóa nhòa khoảng cách giữa "lý luận gốc" và "hơi thở đất nước"; đổi mới phương thức kiểm tra đánh giá từ "tái hiện kiến thức" sang "năng lực giải quyết xung đột thực tế" và xây dựng "bộ lọc tư duy" phản biện tự giác, khoa học để bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng nhằm đào tạo ra đội ngũ cán bộ có tư duy quản trị kinh tế sắc bén.
Các đại biểu tham dự chụp ảnh lưu niệm
MH & Đức Mạnh