Hội thảo khoa học: Một số vấn đề lý luận, thực tiễn về thực hiện cơ chế “Đảng lãnh đạo, nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia”

Quang cảnh Hội thảo

Dự và chủ trì Hội thảo có PGS,TS Dương Trung Ý, Uỷ viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản; PGS,TS Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội đồng Lý luận Trung ương. Tham dự Hội thảo có các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Học viện; lãnh đạo, nguyên lãnh đạo các vụ, viện, đơn vị trực thuộc Học viện; các chuyên gia, nhà khoa học, các tác giả có bài tham luận đến từ trong và ngoài Học viện.

PGS,TS Dương Trung Ý, Uỷ viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản phát biểu khai mạc và đề dẫn Hội thảo

Phát biểu khai mạc và đề dẫn Hội thảo, PGS,TS Dương Trung Ý, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản nhấn mạnh, Hội thảo khoa học cấp Bộ với chủ đề “Một số vấn đề lý luận, thực tiễn về thực hiện cơ chế ‘Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Nhân dân làm chủ’ trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia” có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định cách tiếp cận, cơ sở lý luận, thực tiễn, nội dung và phương thức triển khai nghiên cứu đề tài khoa học cấp Bộ trọng điểm năm 2026 của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh.

Theo PGS,TS Dương Trung Ý cơ chế “Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Nhân dân làm chủ” là một trong những thành quả lý luận đặc sắc của Đảng ta trong quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam; là nguyên tắc căn bản bảo đảm bản chất của chế độ xã hội chủ nghĩa, đồng thời là phương thức tổ chức và vận hành tổng thể của hệ thống chính trị Việt Nam. Qua gần 40 năm đổi mới, cơ chế này đã từng bước được bổ sung, phát triển, hoàn thiện cả về lý luận và thực tiễn, góp phần quan trọng tạo nên những thành tựu có ý nghĩa lịch sử của đất nước.

Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, đặc biệt là sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, điện toán đám mây, internet vạn vật, công nghệ chuỗi khối và các nền tảng số, phương thức quản trị quốc gia, quản trị xã hội và tổ chức đời sống kinh tế - xã hội đang có những thay đổi sâu sắc. Chuyển đổi số không chỉ là ứng dụng công nghệ thông tin hay số hóa quy trình hoạt động, mà là quá trình chuyển đổi toàn diện về mô hình phát triển, phương thức quản trị, cách thức tương tác giữa Nhà nước với người dân, giữa Đảng với xã hội và giữa các chủ thể trong hệ thống chính trị.

PGS,TS Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội đồng Lý luận Trung ương phát biểu tại Hội thảo

Đại biểu tham luận tại Hội thảo

PGS,TS Dương Trung Ý cho rằng, chuyển đổi số mở ra khả năng mới để nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng, hiệu lực quản lý của Nhà nước và quyền làm chủ của Nhân dân; đồng thời cũng đặt ra nhiều vấn đề lý luận và thực tiễn cần tiếp tục làm rõ như: đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng trong môi trường số; xây dựng Nhà nước số và quản trị quốc gia số; phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa trên nền tảng số; bảo đảm chủ quyền số quốc gia; bảo vệ an ninh mạng; quản trị dữ liệu; kiểm soát quyền lực trong không gian số; phòng, chống thông tin xấu độc, tin giả và các nguy cơ tác động đến ổn định chính trị - xã hội.

Từ góc độ nghiên cứu lý luận và tổng kết thực tiễn, PGS,TS Dương Trung Ý đề nghị các đại biểu tập trung làm rõ những vấn đề lý luận cơ bản về cơ chế “Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Nhân dân làm chủ” trong điều kiện chuyển đổi số quốc gia; nghiên cứu đổi mới nội dung, phương thức lãnh đạo của Đảng trong môi trường số; xây dựng Nhà nước số, Chính phủ số, chính quyền số; hoàn thiện mô hình quản trị quốc gia số xã hội chủ nghĩa; phát huy quyền làm chủ của Nhân dân trên nền tảng số; nhận diện các yếu tố tác động như trí tuệ nhân tạo, cạnh tranh chiến lược, chủ quyền dữ liệu, chủ quyền số, an ninh mạng và các nền tảng xuyên biên giới.

Tại Hội thảo, các đại biểu tập trung thảo luận, làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn đặt ra trong thực hiện cơ chế “Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Nhân dân làm chủ” trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia. Các ý kiến cho rằng, trong kỷ nguyên phát triển mới, cơ chế này cần tiếp tục được khẳng định về bản chất, đồng thời bổ sung, phát triển về nội dung, phương thức vận hành. Đặc biệt, chuyển đổi số đòi hỏi hệ thống chính trị phải thích ứng nhanh hơn, quyết sách dựa nhiều hơn trên dữ liệu, bảo đảm tính chủ động, khoa học và khả năng dự báo trước các rủi ro chiến lược.

Đại biểu tham luận tại Hội thảo

Đại biểu tham luận tại Hội thảo

Đại biểu tham luận tại Hội thảo

Các tham luận nhấn mạnh yêu cầu đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng, nâng cao hiệu lực quản lý của Nhà nước và phát huy thực chất quyền làm chủ của Nhân dân. Trong đó, lãnh đạo phải gắn với tầm nhìn chiến lược, cơ sở pháp lý vững chắc và nền tảng đạo lý vì con người, vì Nhân dân; quản lý nhà nước cần chú trọng tiêu chuẩn, quy chuẩn, minh bạch trách nhiệm và kiểm soát quyền lực, nhất là trong các tình huống bất thường. Đồng thời, cần kết hợp hài hòa dân chủ trực tiếp ở cơ sở với dân chủ đại diện đối với những vấn đề vĩ mô, phức tạp, đòi hỏi tri thức chuyên sâu.

Việc thực hiện cơ chế “Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Nhân dân làm chủ” cần gắn với đổi mới tư duy dữ liệu, tăng cường minh bạch pháp lý, bảo đảm quyền lực gốc thuộc về Nhân dân và làm rõ mối quan hệ mật thiết giữa ba thành tố của cơ chế. Đây là cơ sở quan trọng để hệ thống chính trị vận hành hiệu quả, thích ứng với chuyển đổi số và đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Đại biểu tham luận tại Hội thảo

Đại biểu tham luận tại Hội thảo

Kết luận Hội thảo, PGS,TS Nguyễn Mạnh Hùng khẳng định, với 36 tham luận gửi tới Ban Tổ chức và các ý kiến phát biểu trực tiếp tại Hội thảo, các đại biểu đã góp phần làm rõ nhiều vấn đề lý luận, thực tiễn quan trọng, tạo cơ sở khoa học phục vụ việc tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện nhận thức lý luận, thể chế, cơ chế, chính sách và phương thức tổ chức thực hiện cơ chế này trong điều kiện chuyển đổi số quốc gia.

PGS,TS Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh, Hội thảo tiếp tục khẳng định giá trị bền vững và ý nghĩa của cơ chế “Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Nhân dân làm chủ” - một trong những thành quả lý luận đặc sắc của Đảng ta, cơ chế chính trị cơ bản bảo đảm bản chất của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, đồng thời là phương thức hiện thực hóa quyền lực của Nhân dân trong quá trình xây dựng, quản trị và phát triển đất nước. Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia, cơ chế này không thay đổi về bản chất nhưng cần được vận hành trên nền tảng mới, với phương thức mới, công cụ mới và không gian quản trị mới.

Quang cảnh Hội thảo

Theo PGS,TS Nguyễn Mạnh Hùng, Hội thảo đã làm sáng tỏ nhiều vấn đề lý luận mới về mô hình quản trị quốc gia trong môi trường số. Chuyển đổi số đang hình thành một không gian quản trị mới, trong đó dữ liệu trở thành nguồn lực chiến lược; nền tảng số trở thành hạ tầng của quản trị; trí tuệ nhân tạo trở thành công cụ hỗ trợ hoạch định chính sách; người dân không chỉ là đối tượng quản lý mà ngày càng trở thành chủ thể đồng sáng tạo chính sách, đồng giám sát và đồng kiến tạo phát triển. Điều đó đòi hỏi tiếp tục nghiên cứu xây dựng lý luận về quản trị quốc gia số định hướng xã hội chủ nghĩa, làm rõ nội hàm của dân chủ số, Nhà nước số, Đảng lãnh đạo trong môi trường số và vai trò trung tâm của Nhân dân trong toàn bộ quá trình chuyển đổi số.

PGS,TS Nguyễn Mạnh Hùng đề nghị tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện cơ sở lý luận về thực hiện cơ chế “Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Nhân dân làm chủ” trong điều kiện phát triển mạnh mẽ của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương thức lãnh đạo của Đảng trong môi trường số; hoàn thiện mô hình Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam gắn với phát triển Chính phủ số, chính quyền số, kinh tế số, xã hội số và công dân số theo hướng lấy người dân làm trung tâm, dữ liệu làm nền tảng, công nghệ làm động lực; đồng thời mở rộng các hình thức dân chủ trên nền tảng số, tăng cường nghiên cứu các vấn đề mới như quản trị dữ liệu quốc gia, chủ quyền số, đạo đức số, văn hóa số, an ninh mạng, trí tuệ nhân tạo và xây dựng đội ngũ cán bộ có tư duy số, năng lực số đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.