Tham dự có đại diện Vụ Quản lý khoa học, cùng đông đảo các nhà khoa học, cán bộ nghiên cứu của Viện Lịch sử Đảng.
Hội thảo là dịp để các nhà khoa học, cán bộ nghiên cứu nhìn lại tiến trình lịch sử, làm sâu sắc thêm nhận thức về ý nghĩa và giá trị của cuộc Tổng tuyển cử bầu Quốc hội năm 1976 trong sự nghiệp thống nhất đất nước và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
Quang cảnh hội thảo
Phát biểu khai mạc và đề dẫn hội thảo, PGS,TS Nguyễn Danh Tiên, Viện trưởng Viện Lịch sử Đảng nhấn mạnh, thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, mà đỉnh cao là Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử đã đưa dân tộc Việt Nam bước vào kỷ nguyên mới – kỷ nguyên độc lập, thống nhất, cả nước đi lên chủ nghĩa xã hội. Tuy nhiên, sau ngày 30/4/1975, trên phương diện pháp lý – nhà nước, đất nước vẫn tồn tại hai hình thức tổ chức nhà nước khác nhau ở hai miền, đặt ra yêu cầu khách quan và cấp thiết phải hoàn thành thống nhất đất nước về mặt Nhà nước cả về pháp lý, chính trị và tổ chức.
Trước yêu cầu đó, Đảng đã kịp thời đề ra chủ trương đúng đắn về thống nhất nhà nước, xác định đây là bước đi tất yếu của tiến trình cách mạng, là nhân tố quyết định bảo đảm ổn định chính trị, tạo nền tảng cho công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn mới. Điểm lại những dấu mốc quan trọng trong tiến trình thống nhất đất nước, PGS,TS Nguyễn Danh Tiên cho biết, cuộc Tổng tuyển cử bầu Quốc hội chung của nước Việt Nam thống nhất là kết quả tất yếu của quá trình đó, có ý nghĩa quyết định trong việc hoàn thành thống nhất đất nước về mặt nhà nước, đồng thời là minh chứng sinh động cho khát vọng độc lập, thống nhất, hòa bình và đoàn kết của nhân dân Việt Nam.
Theo đó, cuộc Tổng tuyển cử năm 1976 diễn ra trong bối cảnh đất nước hoàn toàn giải phóng, non sông thu về một mối, là cuộc bầu cử Quốc hội đầu tiên của nước Việt Nam thống nhất, mang ý nghĩa chính trị, xã hội và lịch sử sâu sắc. Sự kiện này không chỉ thể hiện quyền làm chủ của nhân dân trên phạm vi cả nước, khẳng định tinh thần đoàn kết Bắc - Nam trong một thể chế thống nhất, mà còn đánh dấu bước ngoặt trong xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, tạo cơ sở pháp lý, chính trị cho công cuộc kiến thiết và phát triển đất nước sau chiến tranh. Đồng thời, mở ra thời kỳ mới - thời kỳ cả nước cùng đi lên chủ nghĩa xã hội.
PGS,TS Nguyễn Danh Tiên, Viện trưởng Viện Lịch sử Đảng phát biểu khai mạc và đề dẫn hội thảo
Từ giá trị lịch sử đó, PGS,TS Nguyễn Danh Tiên khẳng định ý nghĩa của hội thảo, nhấn mạnh đây là diễn đàn nhằm hệ thống hóa các công trình nghiên cứu về Tổng tuyển cử năm 1976; làm rõ tính tất yếu, khách quan cũng như ý nghĩa của sự kiện. Kết quả nghiên cứu không chỉ phục vụ trực tiếp công tác giảng dạy tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh mà còn góp phần cung cấp luận cứ khoa học để đấu tranh, phản bác các quan điểm sai trái, xuyên tạc về sự kiện và khát vọng thống nhất đất nước của nhân dân Việt Nam.
Hội thảo đã thu hút hơn 30 tham luận, góp phần phác thảo bức tranh toàn diện, sâu sắc về cột mốc 50 năm thống nhất đất nước về mặt Nhà nước. Nội dung các tham luận được triển khai theo ba hướng chính: bối cảnh lịch sử và quá trình chuẩn bị; diễn biến, kết quả của Tổng tuyển cử năm 1976 gắn với vai trò của Quốc hội khóa VI; ý nghĩa lịch sử, bài học kinh nghiệm và những vấn đề đặt ra hiện nay.
Theo đó, các tham luận đã làm rõ tính tất yếu khách quan của yêu cầu thống nhất nhà nước ngay sau đại thắng mùa Xuân năm 1975, đồng thời phân tích sâu sắc vai trò lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng, qua đó khẳng định chủ trương thống nhất nhanh chóng là quyết sách đúng đắn, phù hợp với yêu cầu phát triển của cách mạng Việt Nam. Trên cơ sở đó, nhiều ý kiến đi sâu phân tích diễn biến, kết quả của cuộc Tổng tuyển cử năm 1976 và vai trò của Quốc hội khóa VI trong việc thiết lập nền tảng thể chế của Nhà nước thống nhất. Những quyết sách mang tính lịch sử như xác định quốc hiệu, Thủ đô, tổ chức lại đơn vị hành chính và kiện toàn bộ máy lãnh đạo đã tạo cơ sở pháp lý - chính trị cho sự vận hành thống nhất của đất nước, đồng thời khẳng định sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc.
Đại biểu trình bày tham luận tại hội thảo
Bên cạnh đó, một số tham luận tiếp tục làm rõ giá trị, ý nghĩa lịch sử và tính thời đại của sự kiện, đồng thời rút ra những bài học kinh nghiệm có ý nghĩa lý luận và thực tiễn đối với quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa hiện nay. Nhiều ý kiến cũng liên hệ vai trò của Quốc hội trong giai đoạn mới, từ hoạt động lập pháp, giám sát đến đối ngoại, qua đó nhấn mạnh yêu cầu phát huy tinh thần đại đoàn kết và khát vọng phát triển đất nước.
Trong không khí trao đổi khoa học nghiêm túc, trách nhiệm, các đại biểu đã thảo luận sôi nổi, thống nhất khẳng định tính tất yếu lịch sử của sự nghiệp thống nhất đất nước, đồng thời thẳng thắn chỉ ra những khó khăn, thách thức như hậu quả chiến tranh, sự khác biệt về cơ chế quản lý giữa hai miền và tác động của bối cảnh quốc tế. Một số hạn chế trong giai đoạn này cũng được nhìn nhận khách quan, góp phần hoàn thiện nhận thức lý luận và thực tiễn cho công tác lãnh đạo, quản lý trong giai đoạn tiếp theo.
Với hệ thống tham luận phong phú và các ý kiến trao đổi sâu sắc, hội thảo không chỉ thể hiện quy mô, chất lượng nghiên cứu khoa học nghiêm túc của Viện Lịch sử Đảng mà còn góp phần làm sáng rõ giá trị lịch sử, chính trị và thực tiễn của cuộc Tổng tuyển cử năm 1976, qua đó tiếp tục khẳng định ý chí, khát vọng độc lập, thống nhất đất nước của dân tộc Việt Nam, đồng thời cung cấp luận cứ khoa học phục vụ công tác giảng dạy, nghiên cứu và đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái trong tình hình mới.
Đại biểu trình bày tham luận tại hội thảo