Hội thảo khoa học cấp Bộ “Cơ sở lý luận và chính sách về ứng dụng AI, dữ liệu lớn trong các hoạt động bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trên không gian mạng”

PGS,TS Lê Hải Bình, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Giám đốc thường trực Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh phát biểu đề dẫn hội thảo

Đồng chủ trì hội thảo có TS Vũ Hoàng Anh, Phó Bí thư Tỉnh ủy Lạng Sơn; PGS,TS Trần Quang Diệu, Giám đốc Trung tâm Công nghệ và Chuyển đổi số, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; đồng chí Nguyễn Quốc Khánh, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Lạng Sơn.

Tham dự hội thảo có GS,TS Nguyễn Quốc Sửu, Trợ lý đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; đại diện Tạp chí Cộng sản, Học viện Chính trị Công an nhân dân, Học viện Hành chính và Quản trị công; đại diện lãnh đạo các ban, bộ, ngành Trung ương; đại diện các vụ, viện, trung tâm thuộc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; cùng đông đảo chuyên gia, nhà khoa học, nhà nghiên cứu.

Về phía tỉnh Lạng Sơn có lãnh đạo Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân tỉnh; lãnh đạo các cơ quan tham mưu, giúp việc Tỉnh ủy; đại diện Công an, Bộ Chỉ huy Quân sự, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh; lãnh đạo các sở, ban, ngành, lực lượng vũ trang, cơ quan báo chí, truyền thông, Trường Chính trị Hoàng Văn Thụ, Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy cùng đại diện cấp ủy, chính quyền các xã, phường trên địa bàn tỉnh.

Đoàn chủ trì hội thảo

Ứng dụng AI, dữ liệu lớn nâng cao năng lực bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

Phát biểu chào mừng hội thảo, TS Vũ Hoàng Anh, Phó Bí thư Tỉnh ủy Lạng Sơn nhấn mạnh, sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data) và các công nghệ số đang tạo ra những biến đổi sâu sắc trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Không gian mạng ngày càng trở thành môi trường quan trọng để trao đổi thông tin, hình thành dư luận xã hội, song đồng thời cũng bị các thế lực thù địch, phản động, cơ hội chính trị lợi dụng để gia tăng hoạt động chống phá với phương thức ngày càng tinh vi. Đặc biệt, AI và công nghệ số đang được khai thác để tạo lập, lan truyền thông tin sai sự thật, xuyên tạc chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.

Từ thực tiễn đó, TS Vũ Hoàng Anh khẳng định, việc nghiên cứu cơ sở lý luận, hoàn thiện chính sách và thúc đẩy ứng dụng hiệu quả AI, dữ liệu lớn trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng được xác định là yêu cầu khách quan, cấp thiết. Công nghệ mới cần được phát huy để nâng cao năng lực nhận diện, dự báo, phân tích và xử lý thông tin, qua đó nâng cao hiệu quả đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trên không gian mạng, góp phần triển khai hiệu quả các chủ trương lớn của Đảng về bảo vệ nền tảng tư tưởng, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

TS Vũ Hoàng Anh, Phó Bí thư Tỉnh ủy Lạng Sơn phát biểu khai mạc hội thảo

PGS,TS Trần Quang Diệu, Giám đốc Trung tâm Công nghệ và Chuyển đổi số, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh phát biểu tổng kết hội thảo

Đối với tỉnh Lạng Sơn, TS Vũ Hoàng Anh chia sẻ, tỉnh Lạng Sơn luôn xác định chuyển đổi số, phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực quan trọng để thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị. Tỉnh đặc biệt quan tâm đổi mới phương thức tuyên truyền, nâng cao chất lượng nắm bắt, định hướng dư luận xã hội; tăng cường ứng dụng công nghệ số trong công tác thông tin, tuyên truyền và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Là tỉnh biên giới, có vị trí chiến lược quan trọng về quốc phòng, an ninh và đối ngoại, Lạng Sơn nhận thức sâu sắc yêu cầu phải chủ động xây dựng “lá chắn số”, nâng cao khả năng nhận diện, phòng ngừa và đấu tranh với các thông tin xấu độc, sai trái, thù địch trên không gian mạng.

Khẳng định ý nghĩa của Hội thảo, đồng chí cho rằng, đây không chỉ là dịp để tỉnh được tiếp nhận những tri thức mới, những luận cứ khoa học và kinh nghiệm thực tiễn quý báu từ các chuyên gia, nhà khoa học đầu ngành, mà còn là cơ hội để Lạng Sơn trao đổi những kinh nghiệm trong quá trình triển khai công tác chuyển đổi số, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, bảo đảm chủ quyền số, an ninh thông tin trên địa bàn tỉnh. Đồng chí tin tưởng, hội thảo sẽ làm rõ những vấn đề quan trọng về cơ sở lý luận, cơ sở pháp lý, đánh giá thực trạng ứng dụng AI và dữ liệu lớn; đồng thời đề xuất các định hướng, giải pháp khả thi nhằm phát huy hiệu quả của các công nghệ mới phục vụ công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong thời kỳ chuyển đổi số.

Quang cảnh hội thảo

Chuyển đổi số mở ra phương thức sản xuất mới, đặt ra yêu cầu đổi mới tư duy

Phát biểu đề dẫn hội thảo, PGS,TS Lê Hải Bình, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Giám đốc thường trực Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh nhấn mạnh, Đại hội XIV của Đảng đã mở ra một giai đoạn phát triển mới, xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực trung tâm để giải phóng mạnh mẽ lực lượng sản xuất, tạo nền tảng cho đất nước phát triển bứt phá. Trong bối cảnh đó, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo ngày càng trở thành những nguồn lực, tư liệu sản xuất mới, đòi hỏi phải đổi mới tư duy, kiến trúc thượng tầng và xây dựng hành lang pháp lý tương thích để khai thác, phát huy hiệu quả các nguồn lực này.

Đặt vấn đề từ yêu cầu bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, PGS,TS Lê Hải Bình cho rằng, không gian mạng đã trở thành không gian chính trị - xã hội hiện hữu, nơi diễn ra hoạt động giao tiếp, hình thành dư luận xã hội và cạnh tranh diễn ngôn ngày càng quyết liệt. Sự phát triển của AI tạo sinh, Deepfake và thuật toán phân phối nội dung làm gia tăng nguy cơ thông tin giả, sai lệch, hình thành “bong bóng thông tin” khép kín khiến người dùng bị cuốn vào các luồng thông tin lệch lạc, tiêu cực, từng bước tác động đến nhận thức và niềm tin chính trị; cùng các phương thức chống phá ngày càng tinh vi, cá nhân hóa. Đây là yêu cầu cấp thiết phải đổi mới phương thức bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên môi trường số.

Đại biểu tham luận tại hội thảo

Đại biểu tham luận tại hội thảo

Đứng trước những thách thức mang tính thời đại đó, PGS,TS Lê Hải Bình cho biết, Đảng và Nhà nước ta đã sớm xây dựng và không ngừng hoàn thiện các chủ trương, đường lối, quan điểm và chính sách, pháp luật, từ Nghị quyết số 35-NQ/TW năm 2018 của Bộ Chính trị về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng; Nghị quyết số 52-NQ/TW năm 2019 về chủ động tham gia cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư; đến bước đột phá mang tính cách mạng là Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Hành lang pháp lý quản lý internet của Việt Nam cũng liên tục được bổ sung những công cụ sắc bén mới. Tuy nhiên, thực tế triển khai thể chế vẫn đặt ra những khoảng trống lớn cần tiếp tục giải quyết.

Phân tích những thách thức mới, PGS,TS Lê Hải Bình nhấn mạnh yêu cầu phải đổi mới phương thức bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, cần chuyển từ phương thức xử lý thủ công, thụ động sang chủ động phát hiện, phân tích, dự báo và định hướng thông tin; đồng thời tiếp tục tiếp tục nhận diện những nút thắt pháp lý, điểm nghẽn kỹ thuật để kiến nghị chính sách, hoàn thiện hành lang pháp lý quản trị không gian mạng theo hướng đồng bộ, hiện đại và hiệu quả. 

Từ thực tiễn Lạng Sơn, địa bàn biên giới có vị trí chiến lược về quốc phòng, an ninh và đối ngoại, PGS,TS Lê Hải Bình cho rằng, yêu cầu tự chủ về công nghệ và dữ liệu càng trở nên cấp thiết, nhất là trong xây dựng năng lực lắng nghe, phân tích và nhận diện sớm các vấn đề phức tạp trên không gian mạng.

Trên tinh thần đó, PGS,TS Lê Hải Bình đề nghị hội thảo tập trung làm rõ bốn nhóm vấn đề trọng tâm: xây dựng khung lý luận và hành lang chính sách về đạo đức AI trong quản trị thông tin; đánh giá thực chất hiệu quả của các công cụ lắng nghe mạng xã hội và đề xuất hướng liên thông dữ liệu; nghiên cứu xây dựng Hệ tri thức số lý luận chính trị và các mô hình “Make in Vietnam” nhằm nâng cao năng lực tự chủ công nghệ; đồng thời tổng kết những mô hình, kinh nghiệm thực tiễn từ Lạng Sơn để nghiên cứu nhân rộng. Qua đó, hội thảo góp phần bổ sung luận cứ khoa học, đề xuất giải pháp khả thi và xây dựng cơ chế phối hợp hiệu quả giữa Trung ương và địa phương, giữa Học viện và Tỉnh ủy Lạng Sơn trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới.

Đại biểu tham luận tại hội thảo

Đại biểu tham luận tại hội thảo

Làm rõ thực tiễn ứng dụng AI, dữ liệu lớn và công nghệ số trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

Tại hội thảo, với các tham luận sâu sắc, có tính khoa học và thực tiễn, các đại biểu đã tập trung làm rõ cơ sở lý luận, thực tiễn và yêu cầu chính sách trong ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và công nghệ số trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trên không gian mạng. Nội dung tham luận tiếp cận vấn đề từ nhiều góc độ, từ ứng dụng công nghệ trong sản xuất sản phẩm báo chí, truyền thông; nhận thức và kinh nghiệm sử dụng AI tạo sinh; đến mối quan hệ giữa chủ quyền số quốc gia với bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên số.

Một nội dung được các đại biểu chú trọng là thực tiễn ứng dụng công nghệ tại Lạng Sơn. Các ý kiến tập trung đánh giá hiệu quả của các hệ thống lắng nghe, giám sát mạng xã hội đang được sử dụng; nhận diện những kết quả, hạn chế và yêu cầu hoàn thiện năng lực công nghệ, dữ liệu trong theo dõi, phân tích, dự báo thông tin trên không gian mạng. Qua đó, làm rõ những bài học thực tiễn của địa phương trong xây dựng năng lực công nghệ phục vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, nhất là tại địa bàn biên giới có vị trí chiến lược.

Đại biểu trình bày tham luận tại hội thảo 

Đại biểu trình bày tham luận tại hội thảo 

Các đại biểu cũng đi sâu nhận diện phương thức lợi dụng công nghệ số, AI và dữ liệu lớn của các thế lực thù địch, phản động, cơ hội chính trị để sản xuất, phát tán tin giả, tin thất thiệt trên không gian mạng. Vấn đề này cho thấy sự thay đổi về quy mô, tốc độ, phương thức tạo lập và lan truyền thông tin sai lệch, đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực phát hiện, xác minh, phân tích và phản ứng nhanh; đồng thời chủ động ứng dụng công nghệ để tạo lập, cung cấp và lan tỏa thông tin chính thống, có chất lượng.

Từ các cách tiếp cận trên, các tham luận góp phần hình thành bức tranh tương đối toàn diện về cơ hội, thách thức và những vấn đề đặt ra trong ứng dụng AI, dữ liệu lớn và công nghệ số vào công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Các ý kiến thống nhất về yêu cầu gắn đổi mới phương thức công tác tư tưởng với làm chủ công nghệ, dữ liệu và chủ quyền số; tăng cường liên thông, chia sẻ kinh nghiệm và hoàn thiện cơ chế, chính sách. Đây là cơ sở quan trọng để nghiên cứu, đề xuất các giải pháp khả thi, đáp ứng yêu cầu bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong môi trường số.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm

Phát biểu tổng kết Hội thảo, PGS,TS Trần Quang Diệu, Giám đốc Trung tâm Công nghệ và Chuyển đổi số, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh nhấn mạnh, những tham luận và ý kiến trao đổi tại Hội thảo đã cho thấy trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và các công nghệ số đang làm thay đổi sâu sắc môi trường thông tin, đồng thời cũng tạo ra những phương thức chống phá ngày càng tinh vi. Các thế lực thù địch có xu hướng khai thác công nghệ để ngụy tạo, cài cắm, khuếch đại thông tin sai lệch, tác động đến nhận thức xã hội và xuyên tạc các vấn đề chính trị, tư tưởng. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nhận diện đúng những biến đổi của môi trường số, chủ động khắc phục các điểm nghẽn về dữ liệu, công nghệ và độ trễ thông tin, từng bước nâng cao năng lực tự chủ trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Từ thực tiễn đó, Hội thảo thống nhất cần chuyển từ tư duy phòng thủ, ứng phó bị động sang chủ động dự báo, phòng ngừa, đấu tranh và kiến tạo môi trường thông tin số lành mạnh. Trong đó, dữ liệu không chỉ là nguồn lực công nghệ mà ngày càng trở thành cơ sở quan trọng để hình thành tri thức, nhận diện xu hướng và nâng cao hiệu quả đấu tranh trên không gian mạng. Cùng với phát triển công nghệ, cần xây dựng hệ sinh thái thông tin, dữ liệu và tri thức có tính tự chủ, an toàn, liên thông; tăng cường phối hợp giữa các cơ quan nghiên cứu, tham mưu và thực tiễn, bảo đảm thông tin được chia sẻ, phân tích và chuyển hóa thành những luận cứ, giải pháp phù hợp với yêu cầu thực tiễn.

PGS,TS Trần Quang Diệu cũng nhấn mạnh, công nghệ dù phát triển đến đâu vẫn chỉ là công cụ; con người là chủ thể quyết định chất lượng và hiệu quả của công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Vì vậy, nhiệm vụ đặt ra không chỉ là làm chủ công nghệ, mà còn phải nâng cao bản lĩnh chính trị, năng lực tư duy, khả năng nhận diện và xử lý thông tin của đội ngũ cán bộ, đảng viên và Nhân dân; đồng thời phát huy các giá trị văn hóa, lịch sử và bản sắc dân tộc trong không gian số.

Khẳng định Hội thảo đã góp phần thống nhất nhận thức, bổ sung những luận cứ lý luận và thực tiễn quan trọng, PGS,TS Trần Quang Diệu nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục phát huy kết quả đạt được, cụ thể hóa thành các nhiệm vụ, giải pháp phù hợp với thực tiễn, nhất là ở địa phương; qua đó tăng cường sự gắn kết giữa Trung ương và địa phương, giữa nghiên cứu lý luận và tổng kết thực tiễn, nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên số.

Lãnh đạo và cán bộ Trung tâm Công nghệ và Chuyển đổi số chụp ảnh lưu niệm tại Hội thảo